Gebelik Takibi Neden Önemlidir?
Düzenli antenatal (doğum öncesi) takip, anne ve bebek sağlığı açısından en temel koruyucu önlemlerden biridir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2016 kılavuzu, tüm gebelere en az 8 antenatal ziyaret önermektedir. Bu ziyaretler; komplikasyonların erken tespitini, gerekli taramaların zamanında yapılmasını ve anne adayının gebelik süreci hakkında bilgilendirilmesini kapsar.
Trimesterlere Göre Takip Takvimi
🌱 Birinci Trimester (1–13. Hafta)
Bu dönemde yapılması önerilen başlıca değerlendirmeler şunlardır:
- İlk obstetri muayenesi: Gebelik konfirmasyonu, kan grubu, tam kan sayımı, rubella/toksoplazmoz/hepatit B/HIV taramaları
- 11–13+6. hafta kombine testi: Ense saydamlığı (NT) ölçümü + PAPP-A + serbest β-hCG ile trizomi 21, 18 ve 13 için risk hesabı
- Burun kemiği değerlendirmesi: Trizomi 21 taramasında ek belirteç
- Uterin arter Doppler: Yüksek riskli olgularda preeklampsi riski değerlendirmesi
🌸 İkinci Trimester (14–27. Hafta)
- 15–20. hafta üçlü/dörtlü test: NTD ve Down Sendromu için ek tarama (kombine test yapılmamışsa)
- 18–22. hafta ayrıntılı anomali ultrasonografisi: Fetal anatominin sistematik değerlendirmesi — ISUOG Basic Examination standartlarına göre
- Plasenta lokalizasyonu: Plasenta previa taraması
- 24–28. hafta gestasyonel diyabet taraması: 50g GCT (eşik değer ≥140 mg/dL ise 100g OGTT)
- Kan sayımı ve idrar kültürü
🌟 Üçüncü Trimester (28–40. Hafta)
- 28. hafta: Rh negatif annelere anti-D immünoglobulin (RhoGAM), anemi taraması
- 28–32. hafta: Fetal büyüme ultrasonografisi, prezantasyon değerlendirmesi
- 35–37. hafta: Grup B Streptokok (GBS) vajinal/rektal kültür
- 36. haftadan itibaren: Haftalık izlem, serviks değerlendirmesi, non-stres test (NST) gerekirse
- 41. hafta: Postterm gebelik yönetimi — indüksiyon veya yoğunlaştırılmış fetal izlem
Rutin Antenatal Testler
| Test | Zamanlama | Amaç |
|---|---|---|
| Kan grubu + indirekt Coombs | İlk ziyaret | Rh uyuşmazlığı |
| Tam kan sayımı | İlk ziyaret, 28. hafta | Anemi taraması |
| Rubella IgG | İlk ziyaret | Bağışıklık durumu |
| Hepatit B yüzey antijeni | İlk ziyaret | Anneden bebeğe geçiş riski |
| HIV | İlk ziyaret | Vertikal geçişin önlenmesi |
| İdrar kültürü | İlk ziyaret | Asemptomatik bakteriüri |
| 50g GCT | 24–28. hafta | GDM taraması |
| GBS kültürü | 35–37. hafta | Neonatal GBS hastalığı önleme |
Kilo Alımı Önerileri
ACOG ve IOM (Institute of Medicine) kılavuzlarına göre gebelikte önerilen kilo alımı:
| Gebelik Öncesi VKİ | Önerilen Toplam Kilo | 2-3. Trimester Haftalık |
|---|---|---|
| <18.5 (Zayıf) | 12.5–18 kg | 0.5 kg/hafta |
| 18.5–24.9 (Normal) | 11.5–16 kg | 0.4 kg/hafta |
| 25–29.9 (Fazla kilolu) | 7–11.5 kg | 0.3 kg/hafta |
| >30 (Obez) | 5–9 kg | 0.2 kg/hafta |
Folik Asit ve Vitamin Takviyesi
Nöral tüp defektlerinin önlenmesi için gebelikten en az 1 ay önce başlanarak ilk trimester boyunca günde 400–800 mcg folik asit alınması önerilmektedir (ACOG Committee Opinion). Nöral tüp defekti öyküsü olanlar için doz 4 mg/gün'e çıkarılır.
📚 Kaynaklar
- ACOG Practice Bulletin No. 230: Preterm Labor (2021)
- ISUOG Practice Guidelines: Performance of First-Trimester Fetal Ultrasound Scan (2013, updated 2023)
- WHO Recommendations on Antenatal Care for a Positive Pregnancy Experience (2016)
- IOM/NRC: Weight Gain During Pregnancy: Reexamining the Guidelines (2009)
- ACOG Committee Opinion 804: Physical Activity and Exercise During Pregnancy (2020)
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel tıbbi tavsiye için doktorunuza danışın.