Fetal Uzman💬 Danışmanlık
Ana Sayfa/Yüksek Riskli Gebelik
⚠️
Maternal-Fetal Tıp

Yüksek Riskli Gebelik

Preeklampsi, GDM ve komplikasyon yönetimi

📚 ACOG, NICE, ISSHP, ADA Guidelines

Yüksek Riskli Gebelik Nedir?

Anne veya bebek için normal gebeliğe kıyasla artmış komplikasyon riski taşıyan gebeliklerdir. Pregestasyonel hastalıklar, gebeliğe özgü durumlar veya fetal faktörler bu riskleri oluşturabilir.

Preeklampsi

Gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan hipertansiyon + organ hasarı ile tanımlanan sendromdur. Maternal mortalite ve morbiditenin önde gelen nedenlerindendir.

Tanı Kriterleri (ISSHP 2022)

Sistolik KB ≥140 mmHg veya diyastolik KB ≥90 mmHg, en az 4 saat arayla iki ölçümde + aşağıdakilerden en az biri:

  • Proteinüri (≥300 mg/24s veya protein/kreatinin ≥0.3)
  • Trombositopeni (<100.000/μL)
  • Renal yetmezlik (kreatinin >1.1 mg/dL)
  • Karaciğer fonksiyon bozukluğu (AST/ALT 2× normal)
  • Pulmoner ödem
  • Yeni başlayan baş ağrısı veya görme bozukluğu
🚨Acil Bulgular
Sistolik KB ≥160 mmHg, şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, epigastrik ağrı veya nöbet varsa HEMEN hastaneye başvurun.

Aspirin Profilaksisi

ASPRE çalışması (Rolnik et al., NEJM 2017) ve Cochrane meta-analizlerine göre:

  • Doz: 150 mg/gün (Türkiye'de genellikle 100 mg)
  • Başlama: 11–16. haftalar arası (ne kadar erken, o kadar etkili)
  • Bitiş: 36. hafta
  • Alım zamanı: Gece yatmadan önce (etkinliği artırır)
ℹ️Kimler Aday?
Önceki gebelikte preeklampsi, kronik HT, böbrek hastalığı, diyabet, SLE/AFS — bu yüksek risk faktörlerinden biri varsa aspirin önerilir. Orta risk faktörlerinde (ilk gebelik, obezite, ileri yaş, aile öyküsü) iki veya daha fazlası varsa yine önerilir.

Gestasyonel Diyabet (GDM)

Tarama ve Tanı

ACOG (2023) ve ADA (2024) kılavuzlarına göre:

  • 24–28. haftada tüm gebelere 50g GCT (açlık gerekmez)
  • 1 saat sonra glukoz ≥140 mg/dL → 100g OGTT (Carpenter-Coustan kriterleri)
  • OGTT eşik değerleri: açlık ≥95, 1.s ≥180, 2.s ≥155, 3.s ≥140 mg/dL — iki veya daha fazlası karşılanırsa tanı

GDM Yönetimi

  • İlk adım: Tıbbi beslenme tedavisi + egzersiz (2 hafta)
  • Hedef glukozlar: Açlık <95, postprandiyal 1.s <140, 2.s <120 mg/dL
  • İlaç tedavisi: Hedeflere ulaşılamazsa insülin (tercih edilen) veya metformin
  • Fetal izlem: 32. haftadan itibaren NST, ultrasonla büyüme takibi
⚠️Doğum Sonrası
GDM olan annelerin %50'sinde 10 yıl içinde Tip 2 DM gelişir. Doğumdan 4–12 hafta sonra 75g OGTT ile tekrar değerlendirilmelidir.

Erken Doğum Riski

Doğumların yaklaşık %10'u pretermdir (<37. hafta). Mortalite ve uzun dönem morbiditenin en önemli nedenidir.

Progesteron Profilaksisi

  • Endikasyon: Önceki spontan preterm doğum öyküsü veya servikal uzunluk <25 mm
  • Vajinal progesteron: 16–36. haftalarda 200 mg/gün (FIGO önerisi)
  • 17-OHPC: Tekrarlayan preterm doğumda IM enjeksiyon

Servikal Serklaj

Servikal yetmezlik olgularında veya ikinci trimesterde servikal kısalma saptananlarda değerlendirilir. ACOG Practice Bulletin No. 234 (2021) kriterlerine göre karar verilir.

🚨Acil Bulgu
Saatte 4'ten fazla düzenli kasılma, vajinal kanama veya su gelmesi durumunda HEMEN hastaneye başvurun.

📚 Kaynaklar

  • ISSHP: The Classification, Diagnosis and Management of the Hypertensive Disorders of Pregnancy (2022)
  • ACOG Practice Bulletin No. 222: Gestational Hypertension and Preeclampsia (2020)
  • ADA Standards of Care in Diabetes — Section 15: Management of Diabetes in Pregnancy (2024)
  • ACOG Practice Bulletin No. 234: Cerclage for the Management of Cervical Insufficiency (2021)
  • Rolnik DL et al. Aspirin versus Placebo in Pregnancies at High Risk for Preterm Preeclampsia. NEJM 2017